سيد محمد على ايازى
183
مصحف امام على ( ع ) ( فارسى )
ائمه و نام راويان به دست مأموران بيافتد دفن كرد ، در نتيجه نوشتههاى بسيارى از او نابود شد و تنها 40 جلد از آنها باقى ماند . « 1 » به اين جهت اگر مصحف امام على با آن وضعيت آغاز دوران خلافت ، كه با بىاعتنايى مواجه شد و در مرحله بعدى در دوران زمامدارى حكومت حضرت همواره در معرض امواج توفان فتنهها و جنگها در تزلزل بود ، زمينه عرضه و استفاده را نداشت . پس از فوت حضرت اين وضعيت سخت و سختتر شد و بنى اميه علويان را به شدت در تنگنا و سختى قرار دادند ، لذا نمىتوان پنهان ماندن مصحف امام را به حساب برنامهاى براى از دسترس دور كردن گذاشت ، شرايط طبيعى و اجتماعى و سياسى چنين ايجاب كرد كه امام و فرزندانش نتوانند اين مصحف را براى استفاده ديگران در اختيار بگذارند ، البته امام عليه السّلام برخى نوشتههايى داشته كه به علوم و اسرار خاصى مربوط بوده و نمىخواستهاند در دسترس افراد بگذارند و جزو علوم اختصاصى اهل بيت محسوب مىشده ، اما بىگمان مصحف امام از آن موارد نبوده است . به اين جهت امام على و ساير ائمه اهل بيت عليه السّلام به جاى واگذارى متن مصحف به اصحاب به نقل احاديث آن مصحف و كتاب على مىپرداختند و رواياتى را به مناسبت پرسشهايى كه از آنان مىكردند ، يا در ضمن بيان احكام و تفسير آيات و شأن نزول آنها مطالبى را نقل مىكردند . « 2 » اما متن
--> ( 1 ) - تسترى ، قاموس الرجال ، ج 8 / 5 ، تهران ، مركز نشر كتاب ، چاپ اول ، 1387 ق . ( 2 ) - قبانچى در كتاب مسند الامام على عمده جلد اول و دوّم را اختصاص به رواياتى داده كه از حضرت در باب قرآن نقل شده است . حجم اين روايات گوياى نقل گسترده ائمه از حضرت در باب تفسير است ، گرچه براى ما روشن نيست كه ائمه چقدر در باب تفسير قرآن نقل حديث كردهاند و آنچه براى قضاوت به ما رسيده همين مقدار است . البته بايد در